بورس در ایران و تاریخچه پیدایش بورس در ایران

بورس در ایران

بورس در ایران و تاریخچه پیدایش بورس در ایران

بورس در ایران اولین بورس جهان اوایل قرن هفدهم میلادی در آمستردام هلند تأسیس شد و اولین شرکتی هم که سهامش را در این بورس عرضه کرد کمپانی هند شرقی بود که در مقاله پیدایش بورس در جهان به صورت کامل درباره آن صحبت کردیم.

در لندن فعالیت‌های مرتبط با بورس از اوایل قرن هجدهم میلادی در قهوه‌خانه‌ها شروع شد.

این فعالیت‌ها در سال ۱۷۷۳ میلادی و با خرید ساختمان مستقل توسط معامله‌گران وارد فصل جدیدی شد.

بورس لندن درنهایت در سوم مارس سال ۱۸۰۱ میلادی فعالیت رسمی خود را آغاز کرد.

۱۷ می ۱۷۹۲ آغاز فعالیت بورس نیویورک به‌عنوان سومین بورس بزرگ در تاریخ بود.

۲۴ کارگزار بازار سهام در خیابان وال‌استریت نیویورک و زیر درخت نارون بزرگی دورهم جمع شدند و توافق‌نامه‌ای را امضا کردند.

آن‌ها در هشت مارس ۱۸۱۷ با تنظیم اساسنامه شروع به کار بورس نیویورک را رسمیت بخشیدند.

در حال حاضر بازار بورس نیویورک، بزرگترین بازار بورس، از نظر میزان معاملات و ارزش بازار سرمایه در جهان است.

با شروع فعالیت بورس‌های بزرگ جهان، به‌تدریج و در طی سالیان سایر کشورها نیز همچون کشور ایران دارای بورس شدند.

تاریخچه بورس در ایران

اولین اقدامات برای تأسیس بورس در ایران به سال ۱۳۱۵هجری‌شمسی برمی‌گردد که فردی بلژیکی به نام ران لوترفِلد با انجام مطالعات گسترده درباره‌ تأسیس بورس در ایران اساسنامه‌ داخلی بورس را تهیه و به مسئولان ایرانی ارائه کرد.

اما همزمانی این رویداد با جنگ جهانی دوم این موضوع یعنی بررسی اساسنامه و تأسیس بورس در ایران به تعویق افتاد.تعویقی که بیش از ۲۵سال طول کشید.

در سال ۱۳۴۵ قانون تشکیل بورس اوراق بهادار در مجلس تصویب و برای اجرا از سوی وزارت اقتصاد به بانک مرکزی ابلاغ شد.

در نهایت در سال ۱۳۴۱ کمیسیونی در وزارت بازرگانی و با حضور نمایندگان وزارت دارایی، وزارت بازرگانی و بانک توسعه‌ صنعتی و معدنی ایران تشکیل و موافقت‌‌نامه‌ اولیه تأسیس بورس سهام در این کمیسیون تنظیم شد.

در اواخر همان سال یعنی سال ۴۱، هیئتی از بورس بروکسل به سرپرستی دبیر کل این بورس برای مشارکت در راه‌اندازی بورس ایران به کشورمان دعوت شدند.

و بالاخره پس از چهار سال، در سال ۱۳۴۵ قانون تشکیل بورس اوراق بهادار در مجلس تصویب و برای اجرا از سوی وزارت اقتصاد به بانک مرکزی ابلاغ شد.

حدود یک سال بعد از ابلاغ قانون تشکیل بورس اوراق بهادار، در پانزدهم بهمن‌ماه سال ۱۳۴۶، بورس اوراق بهادار تهران با انجام چند معامله بر روی سهام بانک توسعه‌‌‌‌‌‌‍ صنعتی و معدنی که بزرگ‌ترین مجتمع واحدهای تولیدی و اقتصادی در آن تاریخ به شمار می‌رفت به‌طور رسمـی فعالیت خود را آغاز کـرد.

اولین شرکت های پذیرفته شده در بورس ایران

بورس اوراق بهادار تهران از پانزدهم بهمن ۱۳۴۶ فعالیت خود را به‌طور رسمی با پذیرش سهام بانک توسعه صنعتی و معدنی ایران به عنوان بزرگترین مجتمع واحدهای تولیدی و اقتصادی آن زمان و سپس سهام شرکت نفت پارس، اوراق قرضه دولتی، اسناد خزانه و اوراق قرضه عباس‌آباد آغاز کرد.

بورس در ایران

بورس در ایران اوج و فرودهای بسیار زیادی را تجربه کرده است. از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷، تعداد شرکت‌ها و موسسه‌های پذیرفته‌ شده در بورس اوراق بهادار تهران از ۱۰ بنگاه اقتصادی با سرمایه ۶/۲ میلیارد ریال به ۱۴۲ شرکت با بیش از ۳۰۸ میلیارد ریال افزایش یافت.

با پیروزی انقلاب اسلامی، تعداد شرکت‌های پذیرفته‌شده از ۱۰۵ شرکت، به ۵۶ شرکت در پایان سال ۱۳۶۷ تقلیل یافت. علت این امر، تملک بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی توسط دولت بوده است.

بورس در ایران زمان جنگ تحمیلی

رکود شدید بازار بورس در طی هشت سال جنگ تحمیلی نیز از وقایع مهم بورس ایران محسوب می‌شود.

به نحوی که از نیمه دوم سال ۱۳۵۷ با بروز اعتصاب و تعطیلی واحدهای تولیدی و بازرگانی در جریان انقلاب اسلامی، بورس اوراق بهادار تهران به‌دلیل وضع مالی شرکت‌ها و فرار سرمایه با سقوط سهام و کاهش معاملات روبه‌رو شد و به حالت نیمه‌تعطیل درآمد.

شکوفایی بورس در ایران

بورس اوراق بهادار تهران از سال ۱۳۷۶ دوره تازه‌ای از فعالیت خود را تجربه کرده‌است و زمینه‌های تحولات بعدی بازار سرمایه با اعمال برنامه‌های اصلاحی از این سال پایه‌ریزی شده‌است.

ایجاد فضای رقابتی سالم افزایش علاقه‌مندی و اعتبار فعالیت‌ها و به‌کارگیری شیوه‌های مؤثر تنظیم و نظارت از سال ۱۳۷۷ به‌طور نسبی ایجاد شد و بورس نشانه‌های مثبتی مبنی بر بازگشت رونق را تجربه کرد.

از سال ۱۳۸۹ سامانه معاملات برخط با هدف توسعه بازار سرمایه در جهت سهولت و عدالت در معاملات راه‌اندازی شد و رفته‌رفته منجر به افزایش حجم معاملات و فعالان این بازار گردید.

در حال حاضر، چهار بورس بزرگ کشور تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت می‌کنند:

  • بورس اوراق بهادار تهران که در آن، سهام شرکت‌ها و سایر اوراق بهادار مانند اوراق مشارکت خریدوفروش می‌شود.
  • فرا بورس ایران که در آنجا هم سهام شرکت‌هایی که بنا به دلایلی موفق به پذیرش در بورس اوراق بهادار تهران نمی‌شوند مورد دادوستد قرار می‌گیرد.
  • بورس کالای ایران که در آن انواع کالاها مانند محصولات پتروشیمی، فلزات، محصولات کشاورزی و قراردادهای آتی سکه و… خریدوفروش می‌شود.
  • بورس انرژی که در آن حامل‌های انرژی خرید و فروش می شود.

لوگوی بورس تهران

لوگوی بورس تهران برگرفته از یک نشان برنجی مربوط به دوره هخامنشایان است که در استان لرستان کشف شده‌است. در این لوگو چهار انسان دست در دست یکدیگر (اتحاد و همکاری) در درون دایره‌ای قرار دارند که نشانگر دنیا است.

لوگوی بورس در ایران
لوگوی بورس

دنیایی که بر اساس افسانه‌های قدیمی ایران بر روی شاخ دو گاو قرار دارد. که نشانه ثروت و بهره‌وری هستند. این نشان هم‌اکنون در موزه لوور پاریس نگهداری می‌شود.

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *